Inwestorzy, zarz\u0105dy sp\u00f3\u0142ek i przedstawiciele rz\u0105d\u00f3w, instytucje finansowe, pracownicy \u2013 s\u0142owem niemal wszyscy interesariusze znacznie zwi\u0119kszyli w ostatnich latach oczekiwania dotycz\u0105ce wdra\u017cania i raportowania w firmach strategii ESG. Przypomnijmy \u2013 ten trzyliterowy skr\u00f3t pochodzi od angielskich s\u0142\u00f3w: environment, social i governance oznaczaj\u0105cych: \u015brodowisko naturalne, aspekty spo\u0142eczne biznesu oraz \u0142ad korporacyjny.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze do niedawna na pierwszym planie by\u0142y kwestie zwi\u0105zane ze \u015brodowiskiem \u2013 a wi\u0119c zmiana klimatu, zachowanie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci czy redukcja \u015bladu w\u0119glowego. Jednak pandemia i wojna w Ukrainie sprawi\u0142y, \u017ce coraz wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zujemy do kwestii spo\u0142ecznych, takich jak r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107 czy dobrobyt pracownik\u00f3w. Ale rozumiemy je inaczej ni\u017c kiedy\u015b. Niespodziewane i nieprzewidywalne wydarzenia ostatnich lat i miesi\u0119cy bardzo zaburzy\u0142y dotychczasowe tendencje w tej dziedzinie. Jakie trendy zdominuj\u0105 ESG w zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 roku?<\/p>\n\n\n\n
Zacznijmy od pandemii. Z wyzwaniami spowodowanymi przez COVID-19 biznes poradzi\u0142 sobie zaskakuj\u0105co dobrze. W okresie lawinowo rosn\u0105cej liczby chorych i lockdown\u00f3w, firmy szybko przystosowa\u0142y si\u0119 do nowej rzeczywisto\u015bci, m.in. wykorzystuj\u0105c prac\u0119 zdaln\u0105. Gdy pandemia znacz\u0105co ograniczy\u0142a mo\u017cliwo\u015bci podr\u00f3\u017cowania, przedsi\u0119biorstwa szybko przestawi\u0142y si\u0119 na przeprowadzanie spotka\u0144 w formie online. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ma to dobroczynny wp\u0142yw na \u015brodowisko, np. przez znacz\u0105ce ograniczenie \u015bladu w\u0119glowego. Mo\u017cna wr\u0119cz pokusi\u0107 si\u0119 o stwierdzenie, \u017ce zjawisko pandemii poniek\u0105d pozytywnie wp\u0142yn\u0119\u0142o na aspekty \u015brodowiskowe w ramach zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju.<\/p>\n\n\n\n
\u015awiadomo\u015b\u0107 takiego stanu rzeczy jest coraz wi\u0119ksza. Dlatego trendem w 2023 r. b\u0119dzie umacnianie pocovidowej tendencji do ekologicznych form pracy i spotka\u0144 biznesowych.<\/p>\n\n\n\n
Tak\u017ce agresja militarna na Ukrain\u0119 wp\u0142yn\u0119\u0142a istotnie na wszystkie elementy ESG. Jednym z bardzo negatywnych skutk\u00f3w wojny sta\u0142 si\u0119 niekontrolowany wzrost koszt\u00f3w surowc\u00f3w i energii, kt\u00f3ry uderzy\u0142 zar\u00f3wno w obywateli, jak i w firmy oraz ca\u0142e gospodarki. Ma to oczywi\u015bcie sw\u00f3j wp\u0142yw na \u015brodowisko (litera E naszego skr\u00f3tu).<\/p>\n\n\n\n
Poszczeg\u00f3lne firmy reaguj\u0105 na kryzys energetyczne r\u00f3\u017cnie. Niekt\u00f3re chc\u0105 zrobi\u0107 krok w ty\u0142. Przyk\u0142ad? Cz\u0119\u015b\u0107 bank\u00f3w sygnalizuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmian w swojej polityce kredytowej, rozwa\u017caj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 finansowania handlu w\u0119glem, przynajmniej na jaki\u015b czas. W\u0119giel mia\u0142by si\u0119 te\u017c sta\u0107 paliwem przej\u015bciowym w transformacji energetycznej.<\/p>\n\n\n\n
Na szcz\u0119\u015bcie nie brakuje te\u017c g\u0142os\u00f3w, \u017ce odpowiedzi\u0105 na globalne k\u0142opoty energetyczne powinien by\u0107 rozw\u00f3j odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Trzeba wierzy\u0107, \u017ce w 2023 r. trend zazieleniania ekonomii przyspieszy, tak\u017ce nad Wis\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wojna w Ukrainie wywar\u0142a te\u017c ogromny wp\u0142yw na aspekty spo\u0142eczne biznesu i \u0142ad korporacyjny (a wi\u0119c litery S i G). Uciekaj\u0105c przed wojn\u0105, miliony ludzi porzuci\u0142y swoje domy i prace, wiele os\u00f3b straci\u0142o \u017cycie. Wiele firm zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 w pomoc uchod\u017acom. Przedsi\u0119biorstwa dzia\u0142aj\u0105ce na rynku rosyjskim zosta\u0142y z kolei zmuszone do szybkiego podj\u0119cia decyzji, co dalej robi\u0107 z prowadzonymi tam biznesami.<\/p>\n\n\n\n
Na og\u00f3\u0142 polskie firmy zda\u0142y egzamin z przyzwoito\u015bci. Wiele przedsi\u0119biorstw zaoferowa\u0142o prac\u0119 i zakwaterowanie ukrai\u0144skim, uchod\u017acom prawie wszystkie firmy dzia\u0142aj\u0105ce wcze\u015bniej w Rosji opu\u015bci\u0142y ten rynek. Wiele wskazuje na to, \u017ce trend ten si\u0119 utrzyma tak\u017ce w rozpoczynaj\u0105cym si\u0119 roku. Je\u015bli \u2013 w co wierzymy \u2013 wojna si\u0119 zako\u0144czy, now\u0105 tendencj\u0105 mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 zaanga\u017cowanie w odbudow\u0119 Ukrainy. Z bada\u0144 Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, \u017ce gotowo\u015b\u0107 tak\u0105 deklaruje a\u017c 38 proc. polskich firm. S\u0105 to g\u0142\u00f3wnie przedsi\u0119biorstwa zwi\u0105zane z produkcj\u0105, transportem i budownictwem.<\/p>\n\n\n\n
W 2023 r. znacznie wzro\u015bnie liczba przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zobligowane do wdro\u017cenia strategii zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju lub przygotowania si\u0119 do obowi\u0105zkowego raportowania ESG.<\/p>\n\n\n\n
Przypomnijmy \u2013 obowi\u0105zek raportowania niefinansowego funkcjonuje w Polsce zaledwie od kilku lat i do tej pory dotyczy\u0142 garstki przedsi\u0119biorstw. Unia Europejska wprowadzi\u0142a odpowiedni\u0105 dyrektyw\u0119 w 2014 r., Polska wdro\u017cy\u0142a j\u0105 trzy lata p\u00f3\u017aniej, nowelizuj\u0105c ustaw\u0119 o rachunkowo\u015bci. Tym sposobem w 2018 r. pierwsze polskie przedsi\u0119biorstwa zosta\u0142y zobligowane, aby wraz ze sprawozdaniem finansowym ze swojej dzia\u0142alno\u015bci, sk\u0142ada\u0107 r\u00f3wnie\u017c raport dotycz\u0105cy informacji ESG.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem po pi\u0119ciu latach obowi\u0105zywania tych przepis\u00f3w zwi\u0119kszy si\u0119 liczba przedsi\u0119biorstw obj\u0119tych tym obowi\u0105zkiem. Dotychczas nowy obowi\u0105zek dotyczy\u0142 jedynie sp\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re zatrudnia\u0142y powy\u017cej 500 pracownik\u00f3w i spe\u0142nia\u0142y na koniec roku obrotowego jeden z dw\u00f3ch warunk\u00f3w finansowych: 85 mln z\u0142 sumy bilansowej lub 170 mln z\u0142 przychod\u00f3w. W rezultacie raporty ESG sporz\u0105dza\u0142y banki, ubezpieczyciele, najwi\u0119ksze sp\u00f3\u0142ki gie\u0142dowe \u2013 w sumie ok. 300 jednostek.<\/p>\n\n\n\n
W 2024 r. raport niefinansowy za 2023 r. b\u0119d\u0105 musia\u0142y ju\u017c z\u0142o\u017cy\u0107 tak\u017ce firmy, kt\u00f3re zatrudniaj\u0105 co najmniej 250 os\u00f3b oraz spe\u0142niaj\u0105 jeden z dw\u00f3ch warunk\u00f3w finansowych: 20 mln euro sumy bilansowej lub 40 mln euro przychod\u00f3w. Szacunki wskazuj\u0105, \u017ce takich przedsi\u0119biorstw jest w naszym kraju ok. 4 tys.! W kolejnych latach kryteria te b\u0119d\u0105 coraz bardziej rozszerzane, co doprowadzi do sytuacji, w kt\u00f3rej obowi\u0105zek raportowania zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie dotyczy\u0142 ka\u017cdego polskiego przedsi\u0119biorstwa.<\/p>\n\n\n\n
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce trend ten na dobre przyspiesza w\u0142a\u015bnie w nadchodz\u0105cym roku. Dla cz\u0119\u015bci firm 2023 r. b\u0119dzie bowiem pierwszym okresem, za kt\u00f3ry b\u0119d\u0105 musia\u0142y z\u0142o\u017cy\u0107 informacje niefinansowe, dla reszty stanie si\u0119 ostatnim dzwonkiem, aby na spokojnie przygotowa\u0107 si\u0119 do wdra\u017cania i raportowania strategii ESG w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Raporty z dzia\u0142alno\u015bci niefinansowej z roku na rok zdobywaj\u0105 ogromn\u0105 popularno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d interesariuszy, m.in. potencjalnych inwestor\u00f3w. Tu pojawia si\u0119 jednak problem \u2013 nie da si\u0119 bowiem w \u0142atwy spos\u00f3b por\u00f3wna\u0107 raport\u00f3w ESG r\u00f3\u017cnych firm czy bran\u017c. Dlaczego? Bo na razie nie istnieje zestaw uniwersalnych regu\u0142 i zasad raportowania. Owszem, funkcjonuj\u0105 wytyczne i zalecenia publikowane przez r\u00f3\u017cnego rodzaju instytucje i organizacje, jednak przedsi\u0119biorstwa maj\u0105 du\u017c\u0105 swobod\u0119 sporz\u0105dzania swoich sprawozda\u0144. Jest tajemnic\u0105 poliszynela, \u017ce wiele przedsi\u0119biorstw z tej swobody korzysta, by w sprawozdaniu pomin\u0105\u0107 niekorzystne dla siebie informacje.<\/p>\n\n\n\n
Problemem braku sp\u00f3jno\u015bci i r\u00f3\u017cnic w raportowaniu ESG zaj\u0119\u0142a si\u0119 Komisja Europejska, kt\u00f3ra ju\u017c w 2021 r. przygotowa\u0142a projekt dyrektywy o sprawozdawczo\u015bci przedsi\u0119biorstw w zakresie zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. Zgodnie z propozycjami zawartymi w dyrektywie opracowaniem standard\u00f3w sprawozdawczo\u015bci niefinansowej ma si\u0119 zaj\u0105\u0107 specjalny organ, stosuj\u0105c nadz\u00f3r publiczny, opracowuj\u0105c i wdra\u017caj\u0105c odpowiednie procedury i zasady przejrzysto\u015bci raportowania.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c w lutym 2022 r. powsta\u0142a Rada ds. Sprawozdawczo\u015bci Zr\u00f3wnowa\u017conego Rozwoju. Celem Rady jest doradzanie Komisji Europejskiej w zakresie unijnych standard\u00f3w raportowania ESG oraz wprowadzanie nowych standard\u00f3w i korygowanie istniej\u0105cych. Tak\u017ce w Polsce wida\u0107 rosn\u0105ce zainteresowanie tematem ujednoliconych regulacji w tym zakresie . W Stowarzyszeniu Ksi\u0119gowych w Polsce, w ramach Rady Naukowej, dzia\u0142a Komisja Analizy Finansowej i Raportowania Niefinansowego.<\/p>\n\n\n\n
Rok 2023 b\u0119dzie wi\u0119c niew\u0105tpliwie czasem publikacji dotycz\u0105cych ujednolicenia procedur, zalece\u0144 i wytycznych dotycz\u0105cych unijnych standard\u00f3w raportowania. To zdecydowanie dobry kierunek dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3ry u\u0142atwi funkcjonowanie firmom obj\u0119tym obowi\u0105zkiem publikowania nowego sprawozdania.<\/p>\n\n\n\n
Banki, ubezpieczyciele, fundusze inwestycyjne i inne instytucje finansowe zwracaj\u0105 coraz wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 na zielone inwestycje. Nie bez znaczenia jest tu presja ze strony konsument\u00f3w. Z bada\u0144 przeprowadzonych przez mi\u0119dzynarodowy koncern doradczo-audytorski EY wynika, \u017ce dla ponad 40 proc. Polak\u00f3w zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j jest wa\u017cny przy podejmowaniu decyzji zakupowych.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie wzrasta \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce trzeba si\u0119 skupi\u0107 na ESG dotycz\u0105cym ca\u0142ego \u0142a\u0144cucha dostaw. W przypadku wielu bran\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bladu ESG producenta kryje si\u0119 g\u0142\u0119boko w zachowaniach firm, kt\u00f3re na r\u00f3\u017cnych etapach kooperuj\u0105 z finalnym producentem, a nie w wyniku jego bezpo\u015bredniej dzia\u0142alno\u015bci. Istotne jest chocia\u017cby to, sk\u0105d pochodz\u0105 materia\u0142y wykorzystane w produkcji, czyje r\u0119ce dotykaj\u0105 tych materia\u0142\u00f3w i jak\u0105 drog\u0119 pokonuj\u0105 przez \u015bwiat, aby dotrze\u0107 do miejsca przetwarzania w finalnym zak\u0142adzie. Takie podej\u015bcie bardzo rozszerza faktyczny zakres raportowania. Trend ten w bie\u017c\u0105cym roku niew\u0105tpliwie znacznie si\u0119 wzmocni.<\/p>\n\n\n\n
Mi\u0119dzy innymi powy\u017csze przyczyny sprawi\u0105, \u017ce w 2023 r. mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 ca\u0142ego wysypu raport\u00f3w ESG. Coraz cz\u0119\u015bciej b\u0119d\u0105 je bowiem publikowa\u0142y sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3re nie maj\u0105 takiego obowi\u0105zku. Dlaczego? Bo coraz wyra\u017aniej widz\u0105 one wielki potencja\u0142 w prezentowaniu takich informacji interesariuszom.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tki tego trendu s\u0105 ju\u017c widoczne w tej chwili. Mimo braku takiego obowi\u0105zku, na publikacj\u0119 swoich raport\u00f3w ESG zdecydowa\u0142y si\u0119 m.in. dwie znane sieci handlowe: Lidl oraz Biedronka. W ich \u015blady poszed\u0142 r\u00f3wnie\u017c McDonald\u2019s, kt\u00f3ry sw\u00f3j pierwszy raport ESG opublikowa\u0142 dok\u0142adnie 30 lat od otwarcia swojej pierwszej restauracji w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Przedstawiciele tych firm zgodnie podkre\u015blaj\u0105, \u017ce prezentowanie raport\u00f3w ESG jest zgodne z oczekiwaniami ich klient\u00f3w, a z drugiej strony umo\u017cliwia samym sp\u00f3\u0142kom przetestowanie strategii zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. Dzi\u0119ki temu \u0142atwiej zdiagnozowa\u0107 problemy, kt\u00f3re wymagaj\u0105 bardziej intensywnego dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n
Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, w wyniku globalnych przemian, zar\u00f3wno pa\u0144stwa, jak i firmy zwi\u0119kszaj\u0105 swe nak\u0142ady i dzia\u0142ania na rzecz swoich pracownik\u00f3w i lokalnych spo\u0142eczno\u015bci. Obrazowo mo\u017cna to uj\u0105\u0107 szukaniem r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy E i S ze skr\u00f3tu ESG.<\/p>\n\n\n\n
Niekiedy obie literki si\u0119 przenikaj\u0105. Pod koniec listopada 2022 r. w egipskim kurorcie Szarm el-Szejk zako\u0144czy\u0142a si\u0119 konferencja klimatyczna ONZ \u201eCOP27\u201d. Najwi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119cono tam problemowi sprawiedliwo\u015bci klimatycznej \u2013 chocia\u017c bardziej trafn\u0105 nazw\u0105 wydaje si\u0119 tu niesprawiedliwo\u015b\u0107 klimatyczna.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c od wielu lat ubogie kraje dotykane s\u0105 najci\u0119\u017cszymi skutkami globalnego ocieplenia spowodowanego w bardzo du\u017cym stopniu przez najbogatsze kraje. Przypominaj\u0105 o tym ostatnie katastrofy ekologiczne: d\u0142ugotrwa\u0142a susza na P\u00f3\u0142wyspie Somalijskim czy cho\u0107by ogromne powodzie w Pakistanie. To pokazuje, \u017ce nawet kwestie klimatyczne nabieraj\u0105 coraz bardziej spo\u0142ecznego charakteru.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie\u017c w Polsce obserwujemy odg\u00f3rne dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu wspieranie dzia\u0142a\u0144 spo\u0142ecznych w ramach szeroko rozumianej strategii ESG. Przyk\u0142adem jest kampania \u201eRynek pracy przyjazny rodzinie\u201d realizowana przez Pe\u0142nomocnika Rz\u0105du ds. Polityki Demograficznej. Zach\u0119ca ona, by przedsi\u0119biorstwa w ramach realizowania swoich strategii ESG wspiera\u0142y rodziny, np. poprzez wprowadzanie elastycznych godzin pracy, organizowanie miejsc opieki nad dzie\u0107mi na terenie zak\u0142adu pracy czy przyznawanie dodatkowych urlop\u00f3w macierzy\u0144skich i tacierzy\u0144skich. Nie ma wi\u0119c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce prospo\u0142eczne dzia\u0142ania firm w ramach strategii ESG b\u0119d\u0105 jednym z dominuj\u0105cych trend\u00f3w w 2023 r.<\/p>\n\n\n\n
Biznes ju\u017c zrozumia\u0142, \u017ce efektywne zarz\u0105dzanie kwestiami zwi\u0105zanymi ze \u015brodowiskiem, spo\u0142ecze\u0144stwem i \u0142adem korporacyjnym przynosi mu wymierne korzy\u015bci. Przed kierownictwem sp\u00f3\u0142ek i ich mened\u017cerami pojawi\u0105 si\u0119 wi\u0119c nowe wyzwania.<\/p>\n\n\n\n
Z tego powodu organy sp\u00f3\u0142ek (zarz\u0105dy, rady nadzorcze) b\u0119d\u0105 podejmowa\u0142y szereg dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu przystosowanie si\u0119 do nowej sytuacji i nowych wyzwa\u0144. Wyst\u0105pi silny trend polegaj\u0105cy na zwi\u0119kszaniu kompetencji organ\u00f3w sp\u00f3\u0142ek w dziedzinie ESG poprzez szkolenia czy poszerzanie sk\u0142adu osobowego. Tematyka ta b\u0119dzie niew\u0105tpliwie zajmowa\u0107 coraz wa\u017cniejsz\u0105 pozycj\u0119 w strukturze firmy.<\/p>\n\n\n\n
Zmieni\u0107 si\u0119 te\u017c b\u0119d\u0105 musia\u0142y same sp\u00f3\u0142ki. M\u00f3wi\u0105c wprost: nie wystarczy m\u00f3wi\u0107 o r\u00f3wno\u015bci czy r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, trzeba te zasady wprowadza\u0107 z \u017cycie, tak\u017ce u siebie. Z tego powodu w radach nadzorczych i zarz\u0105dach nast\u0105pi\u0105 zmiany zgodne z za\u0142o\u017ceniami strategii ESG, np. d\u0105\u017cenie do parytetu p\u0142ci czy wyr\u00f3wnywania wynagrodze\u0144 mened\u017cer\u00f3w na podobnych stanowiskach. Presja na to, by we w\u0142adzach sp\u00f3\u0142ek zasiada\u0142y kobiety, by walczy\u0107 z luk\u0105 p\u0142acow\u0105 czy wprowadza\u0107 programy na rzecz budowy inkluzywnej kultury organizacji b\u0119dzie w najbli\u017cszym roku ros\u0142a z miesi\u0105ca na miesi\u0105c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ju\u017c nie przej\u015bciowa moda ani czasoch\u0142onna formalno\u015b\u0107, ale niezb\u0119dny element nowoczesnego i odpowiedzialnego biznesu. W przysz\u0142ym roku ESG b\u0119dzie przechodzi\u0142o szybkie zmiany. Przedstawiamy dziesi\u0119\u0107 trend\u00f3w w tej dziedzinie na 2023 r. Inwestorzy, zarz\u0105dy sp\u00f3\u0142ek i przedstawiciele rz\u0105d\u00f3w, instytucje finansowe, pracownicy…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3780,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[248],"tags":[],"class_list":["post-3778","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-my-company-polska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3778","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3778"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3778\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4476,"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3778\/revisions\/4476"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3778"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3778"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/roznorodnosc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3778"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}